Linux – Dosya Tipleri

Linux ile çalışmaya başlayan insanların ilk sorularından bir tanesi de “Linux’te kaç çeşit dosya tipi var?” sorusudur. Bunun sebebi de, Linux ile çalışmaya başlayan insanlara ilk söylenen cümlelerden birtanesi Linux’te herşeyin bir dosya olduğudur. Bu sebeple insanların aklına ilk olarak yukarıdaki sorunun gelmesi beklenebilir bir durumdur. Bu yazıda bu soruya cevap olabilecek şekilde Linux’teki dosya tiplerine göz atacağız.

Herhangi bir Linux işletim sistemine sahip bilgisayara bağlandığınızda ve komut satırına “ls -l” komutunu yazıp çalıştırdığınızda ortalama şu şekilde bir çıktı alırsınız:

linux_ders_dizin_dosya_tipleri

Linux “ls -l” çıktısı

Resimde görülen satırların en solundaki karakterlere dikkatinizi çekmek istiyorum. Bir resme daha aynı şekilde, satırların en solundaki karaktere dikkat ederek bakalım mı?

linux-ls-l-ciktisi

ls -l çıktısı

Satırların en başındaki karakterlerin değişkenlik gösterdiğini fark ettiniz mi ? İlk karakterden sonrakilerin neler olduğuna daha sonra değineceğiz, ancak şu anki konumuz ilk karakterler.

Linux işletim sisteminde 7 (Solaris işletim sisteminde ise 8) adet dosya tipi vardır. Şimdi kısaca bunlardan bahsedelim ve devamında detaylarına göz atalım:

  1. “-” işareti ile gösterilenler normal dosyalardır.( .txt, .log, .cfg, .ini vb)
  2. “d” harfi ile gösterilenler dizinlerdir.
  3. “c” harfi ile gösterilenler “character device file” olarak adlandırılan dosyalardır. Bu dosyalar donanım sürücülerine erişim sağlayan basit arayüzlerdir. Burada arayüz kelimesinden grafik arayüz anlaşılmasın. Belki “arayüzlerdir” demek yerine “köprülerdir” demek daha doğru olabilir.  Örneğin yazıcılar, tarayıcılar gibi çevre birimlerine erişmede kullanılır.
  4. “b” harfi ile gösterilenler “block device file” olarak adlandırılan dosyalardır. “character device file” olarak adlandırılan dosyalarla benzerlik gösterirler. Harddisk, ram gibi birimlere erişmede kullanılırlar.
  5. “s” harfi ile gösterilenler “local socket file” olarak adlandırılan dosyalardır. Process’ler arasında haberleşmek için kullanılırlar. Genelde X windows, syslog gibi servisler tarafından kullanılır.
  6. “p” harfi ile gösterilenler “named pipe file” olarak adlandırılan dosyalardır. Socket dosyaları gibi bunlarda process’ler arasında veri gönderilirken kullanılır.
  7. “l” harfi ile gösterilenler “symbolic link” olarak adlandırılan dosyalardır. Bu dosyalar sayesinde bir sistem yöneticisi bir dosyaya işaret eden birden fazla dosya üretebilir.
  8.  “D” harfi ile gösterilenler “door file” olarak adlandırılan dosyalardır. Bu dosyalar bir istemci ile sunucu arasındaki haberleşmede kullanılan özel dosyalardır.

Şimdi yukarıda madde madde belirttiğimiz dosya tiplerinden en yaygın 2 tanesine göz atalım.

Normal Dosyalar (Regular Files)

Linux işletim sisteminde en yaygın olarak görülen dosya tipidir. Text dosyaları, resimler, binary dosyalar, kütüphane dosyaları gibi dosyalar örnek olarak gösterilebilir. Bu dosyalar “touch” komutu ile oluşturulabilir ve “rm” komutu ile de silinebilir. Örnek:

Dizinler ( Directory Files)

Linux işletim sisteminde yaygın olarak görülen dosya tipleridir. Tüm dosya tiplerinden dosyaları içerisinde barındırır. Dizin olarak adlandırılmışlardır ve “d” harfi ile gösterilirler. Bu dosyalar “mkdir” komutu ile oluşturulur ve “rm” komutu ile de silinirler. Örnek:

 


So, what do you think ?